Przygotowywaliśmy zupełnie inne wydarzenie, jednak po sobotniej tragedii w Krakowie w ciągu jednej nocy zmieniliśmy jego przebieg i ton. Zgromadzenie otworzyła minuta ciszy, podczas której na placu Konstytucji zamilkło około półtora tysiąca osób, i dopiero potem głos zabrali mówcy. Ludzie przyjechali z różnych stron Polski, a wielu z nich pisało nam wcześniej, że protest powinien się odbyć właśnie dlatego, że rozmowa o bezpieczeństwie państwa jest dziś ważniejsza niż kiedykolwiek.
Przemawiali Natan Chromik z Inicjatywy Wschód i Nasze Dane, Dominika Lasota z Inicjatywy Wschód, Wojciech Klicki z Fundacji Panoptykon i Bogumił Kolmasiak z Akcji Demokracja. Wojciech Klicki porównał sprawę Palantira do afery Pegasusa, przy której, jak ustaliła sejmowa komisja śledcza, nikt nie sprawdził, czy producent oprogramowania mógł mieć dostęp do zebranych danych. Pod Pałacem Prezydenckim odczytaliśmy list do Prezydenta, który dziś złożyliśmy jako petycję w jego Kancelarii. Protest przebiegł pokojowo, a postulaty kampanii poparło ponad dziesięć organizacji społecznych.
Lobbyści z kartonu
Dwa dni przed marszem minister obrony, odnosząc się do krytyków umowy, powiedział: „Ja rozumiem, że lobbing jest ogromny”, i zasugerował, że „może takie mają zadania”. Nasz lobbing polegał na malowaniu transparentów na kartonach przy kuchennym stole i opłaceniu nagłośnienia ze zrzutki, na którą ludzie wpłacali po kilkadziesiąt złotych, dlatego po marszu konto kampanii jest puste.
Skoro jednak minister mówi o lobbingu, warto sprawdzić, kto tu kogo lobbuje i kto rzeczywiście ma dostęp do instytucji państwa. Dr Bolesław Piasecki, który według ustaleń FRONTSTORY pracuje w Palantirze jako Deployment Strategist, jest jednocześnie stałym doradcą sejmowej Komisji do Spraw Służb Specjalnych, która opiniuje kandydatów na szefów służb i ich budżety, a obraduje za zamkniętymi drzwiami. We wrześniu był jednym z przedstawicieli firmy, obok prezesa Alexa Karpa i dyrektora Macieja Łaski, na spotkaniu z prezydentem w Nowym Jorku. Nie stawiamy mu żadnych zarzutów, natomiast złożyliśmy w Sejmie interwencję z prośbą, żeby ktoś wreszcie formalnie ocenił ryzyko konfliktu interesów. Komisja odpowiedziała dziennikarzom TVN24, że ten konflikt jest monitorowany.
Po jednej stronie stoją więc lobbyści z kartonu, a po drugiej koncern technologicznego oligarchy, którego prezes dostaje spotkanie z prezydentem, a pracownik siada przy stole komisji nadzorującej służby. Pan minister sam może ocenić, który lobbing jest ogromny.
Sprintem pod Pałac
Od wielu dni byłem w stałym kontakcie z policją w sprawie zabezpieczenia zgromadzenia, a policja miała wszystkie moje dane. Mimo to w chwili, gdy protest miał się zaczynać, zatrzymano mnie i przewieziono na komendę z powodu nieopłaconego mandatu. Policjant, który służy od siedemnastu lat, powiedział mi, że pierwszy raz widzi coś takiego.
Nie przypisuję nikomu złych intencji, ale mam pytania, na które należy się odpowiedź. Kto zdecydował, żeby sprawdzić organizatora zgromadzenia właśnie tego dnia, i dlaczego zatrzymanie nastąpiło dokładnie w minucie, w której zgromadzenie miało się zacząć, skoro przez wiele dni policja współpracowała ze mną przy jego przygotowaniu? Czy organizatorzy legalnych zgromadzeń są rutynowo sprawdzani pod kątem mandatów i czy ktoś wziął pod uwagę, że zabranie organizatora na oczach tłumu, w dniu żałoby narodowej, może zagrozić bezpieczeństwu zgromadzenia, które policja sama miała zabezpieczać?
Kiedy wyszedłem z komendy, marsz był już w drodze. Biegłem przez miasto sprintem, z telefonem w ręku i z myślą, że nie zdążę, aż pod Pałac Prezydencki dobiegłem na samą końcówkę. Zdyszany wziąłem megafon i razem z Natanem przeczytałem list do Prezydenta. Z tych kilku minut niewiele pamiętam, ale pamiętam twarze ludzi, którzy przeszli całą trasę beze mnie i wciąż tam stali.
„Presja była ogromna”
Zatrzymanie sprawiło, że w jednej chwili cała odpowiedzialność za zgromadzenie spadła na Natana Chromika z Inicjatywy Wschód i Nasze Dane. Był zestresowany, a mimo to poprowadził wydarzenie świetnie, spokojnie i pewnie, od minuty ciszy aż pod Pałac.
„Kiedy usłyszałem, że Patryka zabrała policja, poczułem ogromny stres, bo przede mną stało półtora tysiąca ludzi, którzy przyszli w dniu żałoby i liczyli na to, że wszystko pójdzie dobrze. Wziąłem megafon, bo nie było innego wyjścia, i robiłem swoje, chociaż ręce trzęsły mi się przez całą drogę”, opowiada Natan.
Kiedy dobiegłem pod Pałac, ręce wciąż mu się trzęsły, choć cały marsz miał już za sobą i poprowadził go tak, jakby robił to od lat. Trudno o lepszy dowód, że ten ruch nie zależy od jednej osoby.
Rozmowy w Pentagonie i pytanie o Minab
Dziś po południu czasu polskiego, kiedy petycja leży już w Kancelarii Prezydenta, wicepremier Kosiniak-Kamysz spotyka się w Pentagonie z sekretarzem wojny Pete’em Hegsethem, a oficjalnie rozmowy dotyczą amerykańskich baz i obecności żołnierzy USA w Polsce.
Rozmówca polskiego ministra sam jest dziś w centrum sporu w Kongresie. 9 listopada republikański kongresmen Thomas Massie złożył osiem artykułów impeachmentu przeciwko Hegsethowi, w trybie, który zmusza Izbę Reprezentantów do głosowania w ciągu kilku dni. Zarzuca mu między innymi prowadzenie wojny z Iranem bez zgody Kongresu oraz lekceważenie przepisów chroniących ludność cywilną. We wrześniowej wersji tego wniosku Massie jako przykład wskazał atak na szkołę podstawową w irańskim Minabie, w którym zginęło ponad 150 osób, w tym co najmniej 123 dzieci.
Według Bloomberga wewnętrzny przegląd Pentagonu wykazał, że do tej tragedii doprowadził łańcuch błędów: wojskowe bazy od lat opisywały budynek szkoły jako obiekt Strażników Rewolucji, a amerykańscy wojskowi zbyt mocno polegali przy wyznaczaniu celów na Maven Smart System firmy Palantir, który wskazał szkołę jako cel na pierwszy dzień wojny. Palantir twierdzi, że nie ponosi odpowiedzialności za dane źródłowe ani za wykrywanie braków w informacjach wywiadu. Polska odmiana tego systemu, Maven Smart System Poland, jest przedmiotem listu intencyjnego, który MON podpisał z Palantirem w październiku 2025 roku.
Nie wiemy, czy w Pentagonie padnie nazwa Palantira, dlatego pytamy, czy wicepremier zapyta swojego rozmówcę o Minab i czy dowie się, kto w amerykańskim łańcuchu decyzji poniósł odpowiedzialność za śmierć tych dzieci. Chcemy też wiedzieć, czy zanim podpisze cokolwiek w sprawie Mavena dla polskiej armii, wyjaśni Polakom, kto odpowiadałby za podobny błąd w polskim wojsku.
Co dalej
W petycji prosimy Prezydenta o zlecenie Biuru Bezpieczeństwa Narodowego niezależnego audytu ryzyka, o wniosek do Najwyższej Izby Kontroli o kontrolę współpracy MON z Palantirem i o powstrzymanie się od publicznego wspierania tej firmy, dopóki audyt nie powstanie. Kancelaria ma na odpowiedź trzy miesiące.
Wiążącej umowy wciąż nie ma i dlatego idziemy tam, gdzie zapadnie decyzja. W niedzielę 22 listopada o 15:00 spotykamy się pod Ministerstwem Obrony Narodowej w Warszawie. Jeśli to jest lobbing, panie ministrze, to przyjdziemy lobbować pod Pana okna, z tymi samymi kartonami.
